«تئاتر» برای من هنری تزئینی نیست

هنرمندنیوز : چند شبی می شود که نمایش «ناگه آن» با نویسندگی و کارگردانی «مرتضی کوهی» در تماشاخانه هما روی صحنه می رود، نمایشی که در خلاصه آن نوشته شده است: گاهی میشه آدمها جاشون با هم عوض بشه! در این مطلب با کارگردان نمایش «ناگه آن» گفتگو داشته ایم که با هم می خوانیم.

*چرا این ایده و نوشتن و کارگردانی آن چه ماجرایی داشت؟

واژه جابجایی یا “جا به جا” جرقه آغاز این ایده برای‌من شد، اینکه اگر آدمها جایشان با هم عوض بشود چه اتفاقی می افتد و از آنجایی که دوست داشتم در جهان رمانتیک پرسه ای بزنم، این ایده اولیه را با اتفاقات و ماجراهای شاعرانه و احساسی رنگین کردم، حقیقتا متن بعد از نگارش در طول تمرینات بسته با اتفاقات و حال و هوایی که به‌من دست می داد تکمیلتر شد، در بحث کارگردانی تلاشم را کردم خودم را دیگر نویسنده نبینم و کاملا بدون جانبداری به متن نگاه کنم تا ایده های کارگردانی در کار متبلور شود.

*تئاتر امروز چقدر با مسائل واقعی جامعه در ارتباط است؟

این سوال را کارشناسان این حوزه و منتقدین باید پاسخ بدهند اما نظر من به عنوان فعال در تئاتر این است که ما در تئاتر امروز شاهد موضوعات و دغدغه های متنوعی هستیم، انگار که معادلات به گونه ی دیگری مرتبط با سلایق افراد پیش می رود، بعضا فست فودی به نظر می رسد‌ و بعضا خیلی عمیق، در هر دو طیف می شود کارهایی را دید که مرتبط با مسائل واقعی جامعه هستند اما تعدادشان کم است.

*و فکر می‌کنید تئاتر تا چه حد می‌تواند روی نگاه و حال‌ و هوای جامعه تأثیر بگذارد؟

حقیقتا تئاتر در این روزها با مشکل جذب مخاطب مواجه است‌، مردم فرسنگها با سالنهای تئاتر فاصله دارند و بی میلی عجیبی به محتوای فرهنگی تئاتر دارند. اگر این نزدیکی اتفاق بیفتد فکر می کنم مردم با دستاوردهای ارزشمندی از سالنهای تئاتر مخصوصا آثار اندیشه محور، بیرون می آیند و همین سرآغاز تحول در جامعه خواهد بود.

*تئاتر برای شما بیشتر یک هنر است یا یک مسئولیت اجتماعی؟ چرا؟

تئاتر برای من هنر تزئینی نیست، آنطور که من آموخته ام معنای تئاتر برای من هنر دغدغه مند است، معتقدم تئاتر برای جامعه بهتر است پیامی داشته باشد و طبیعتا اینگونه کار کردن مسئولیت اجتماعی سنگینی را متوجه نویسنده و کارگردان می کند، تئاتر همواره در طول اعصار اصلاح گر و بیدار کننده بوده و ما اگر در میراثی که از پیشینیان ارث برده ایم اندکی تامل کنیم متوجه می شویم که در مقابل جامعه مسئول‌ هستیم، لزوما نه برای اعمال تغییرات بلکه برای بیداری جامعه.

*و اگر تئاتر نباشد، چه چیزی در جامعه کم می‌ شود؟

متاسفانه انگار تئاتر در سبد خانوار خیلی جای با اهمیتی ندارد، البته دلایل زیادی را برای این اتفاق ناخوشایند می توان مدنظر قرار داد که یکی از اینها مشکلات اقتصادی و نبود عادت تئاتر دیدن در بین اقشار و خانواده هاست. این در حالی است که تئاتر در هر جامعه ای نعمتی است که باید به خاطر وجود آن شکرگذار بود و نبودنش نقص بزرگی در فرهنگ جامعه محسوب می شود.

*خلاقیت در تئاتر بیشتر از محدودیت می‌ آید یا آزادی؟

بعضا محدودیت باعث خلاقیت می شود اما این مطلق نیست، اگر خلاقیت را، توانایی منحصر به فردِ خلقِ ایده‌ها، راه‌ حل‌ ها یا آثار نو تعریف کنیم، در آن صورت باید در این مسیر از الگوهای فکری معمول عبور کرد و به بیان متفاوت رسید، پس نسخه ثابتی برای این الگوی برتر نمی توان متصور شد، چرا که به تعداد آدمهای روی زمین الگو وجود دارد و هر الگوی فردی تحت تاثیر عوامل متفاوتی می تواند باشد.

*رابطه متن و اجرا را چطور تعریف می‌کنید؟

فرم اجرا باید در هماهنگی با ایده های متن باشد، در واقع فرم و محتوا دو رفیق هستند که در جهان بینی کارگردان با هم ملاقات می کنند و همنشین می شوند تا جهان اثر را بسازند.

*اگر بخواهید این نمایش را با یک جمله به مخاطبی که هنوز آن را ندیده معرفی کنید، چه می‌گویید؟

آرزوها شاید در اکنون ما دست نیافتنی باشند ولی با صدور مِهر و قبول آیین هم نوع دوستی می شود حتی در جهان کسی دیگر هم به آرزوهایمان برسیم.

نویسنده: عباسعلی اسکتی