رمان «وقت کشتن مادیانها» نقد و بررسی شد/مصائب توسعه ناقص
- شناسه خبر: 100301
- تاریخ و زمان ارسال: 25 آبان 1405 ساعت 12:56

به گزارش تولید و بازار، مریم ورشو منتقد و روزنامه نگار در تحلیل این اثر گفت: «به وقت کشتن مادیانها، رمانی است چندلایه که نویسنده تلاش کرده، همزمان چند کار دشوار را پیش ببرد؛ بازسازی فضای فولکلور گیلان و بازسازی اسطورههای محلی، بازی با زمان و حافظه، و در نهایت پرداختن به موضوع فراموشی تاریخی و جعل روایت. نتیجه کار متنی است که لحظاتی بسیار قدرتمند و بهیادماندنی دارد، اما همیشه به مقصد نمیرسد؛ بهویژه آنجا که از زنان میگوید. با این حال، چون کل رمان در لایههای اسطورهای و افسانهای غوطهور است و شخصیتها اساساً بیش از آنکه فرد و دارای ابعاد روانشناختی باشند، حامل نیروهای جمعی و حافظه مکان هستند، این ویژگی چندان بهعنوان ضعف به چشم نمیآید. قدرت واقعی کتاب در تواناییاش برای کشاندن خواننده به درون یک جهان سینمایی و حسی است. وقتی شروع به خواندن بعضی فصلها میکنید، گویا سطر بهسطر کتاب را به تماشا نشستهاید.»
عباس ثابتی روزنامه نگار و نویسنده نیز به فضای جغرافیایی حاکم بر متن اشاره کرد و گفت رمان بهمثابه سندی ادبی از اسطورهها، افسانهها، مناسک و جغرافیای روستاهای گیلان است که توانسته امری قومی را به شکلی فراقومی متبلور کند.
در این مراسم دکتر علی تسلیمی پژوهشگر، منتقد و نویسنده نیز به واکاوی زوایای مختلف رمان پرداخت.
او گفت: «ما در این رمان یک صدای مؤلف داریم، یک صدای راوی مستتر و یکی هم راوی آشکار که بهنوعی، مؤلف همان راوی مستتر است. نکته جالب کتاب این است با اینکه در سراسر رمان آثار فولکلور بهنحوی گزاره گردانی شده و باید در نهایت اثری نوستالژیک باشد اما اصلاً هیچ گرایش نوستالژیکی در این مورد دیده نمیشود. یعنی معمولاً در اثاری که فولکلوریک است، یک گرایشهای نوستالژیکی دیده میشود؛ اما اینجا نویسنده از جریان نوستالژیک بیرون آمده است.»
دکتر تسلیمی توضیح داد:«کلاً من با تأثیر از ایتالو کالوینو که یک بنیادگرایی با فاصله را مطرح میکند، میخواهم نوستالژی با فاصله را مطرح کنم؛ یعنی بنیادگرایی با فاصله، انسان را میتواند نجات دهد و نویسنده را از گرایشهای رمانتیک پرهیز بدهد. در واقع در آثار نوستالژیک بیفاصله یعنی غیرانتقادی، مثلاً پروانه را میبینیم که دنبال شمع میرود و اگر فاصله اش را حفظ نکند، میسوزد؛ یا نارکیسوس اگر فاصله اش را با تصویر خودش در آب زیاد نکند، کشته میشود. نویسنده در اینجا با اینکه از آثار فولکلوریک و نوستالژیک یاد میکند و با اینکه آثار فولکلوریک بهنوعی نوستالژی یک محل، بشر و آستانه استاما من این بیفاصلگی را در این اثر میبینم؛ با اینکه از پریان حرف میزند، هیچ اشکریزی برای پریان ندارد. بیطرفانه این باورها و افسانهها را بیان میکند و در مسائل سیاسی و اصلاحات ارضی و امثال اینها قضاوتی انجام نمی دهد.»
استاد دانشگاه گیلان گفت: « ساخت داستان هم یکجوری بازگشت به عقب است؛ یعنی ساختار داستان به این صورت نیست که از قبل به جلو حرکت کند بلکه از جلو به قبل می رود. این از جلو به قبل رفتن هم آن فرم اثر را تایید میکند؛ چون که کلاً محتوای اثر این است که بازگشت به نوستالژی و بنیادگرایی با فاصله است و این داستان که از جلو بهسوی قبل میرود و این از مزایای فرمی و محتوایی این داستان است.»
دکتر محمد حسین نژاد مدرس دانشگاه نیز در این برنامه درباره ویژگی چند وجهی نویسنده رمان حرف زد و گفت وجهه شاعری و پژوهشی نویسنده با یکدیگر تلفق شده اند و منطق روایت «به وقت کشتن مادیان ها» را شکل داده اند.
در این مراسم علی خوشتراش نویسنده رمان «به وقت کشتن مادیان ها » نیز گفت: هنگام پژوهشهایم در حوزه مردم شناسی و درگیریای که با جهان زیستم داشتم، موقعیتی برای نوشتن این رمان برایم پیش آمد تا بتوانم بین جهان روایی و جهان واقعی ارتباطی برقرار کنم.به نظرم از مهمترین کارکردهای ادبیات این است که روایتها شفاهی را مستند سازی کند، مستند سازی حقیقی نه حقوقی، زیرا مستند سازی حقوقی این دست روایتها کار مورخان و تاریخنویسان است.»
او ر ادامه به اهمیت روایتها و سابقه تاریخی روایت نویسیها اشاره کرد و گفت: «خیلی صریح باید بگویم، استنباط ما از ماهیت تاریخ به عنوان یک ژانر استنباط چندان درستی نیست، درواقع ما تاریخ نداریم، ما تاریخ ادبیات داریم، یعنی هر نقبی که میخواهیم به تاریخ بزنیم باید از دروازه ادبیات و تاریخ ادبیات فارسی بزنیم .به عنوان مثال وقتی به هفتصد و هشتصد سال پیش برمیگردیم، میبینیم بزرگانی چون سعدی ، مولوی، حافظ و… برابر ما ظاهر میشوند و نشانی از سیاستمداران، حکام و پادشاهان نیست، پس بیراه نیست بگوییم ما تا به امروز تاریخ مان را از منظر تاریخ ادبیات دیده ایم.»
او با اشاره به ژانر تاریخ در دوران معاصر گفت: «دوران معاصر مصادف شد با توسعه ناقص، توسعه ناقص همه چیز ما را تحت تاثیر خود قرار داد، هویت ما را مخدوش کرد ، حافظه ما را تقریبا نابود کرد و تاریخی فیک را به خوردمان داد.»
رمان «به وقت کشتن مادیان ها» نوشته علی خوش تراش از سوی نشر افکار جدید منتشر شده است.
