خودگویی و خودخندی!
- شناسه خبر: 92942
- تاریخ و زمان ارسال: 8 شهریور 1404 ساعت 13:19
یک سال از آغاز به کار دولت چهاردهم میگذرد؛ دولتی که با وعده شفافیت، عدالت و بازگرداندن اعتماد مردم، سکان امور را به دست گرفت. حالا در یک سالگی دولت چهاردهم، رسانههای دولتی با بودجههای میلیاردی، ویژهنامههای رنگارنگ منتشر کردهاند تا تصویر دلخواه از این دولت را به نمایش بگذارند. تیترهای پرزرقوبرق، مصاحبههای یکسویه و گزارشهایی که بیشتر به بروشور تبلیغاتی شباهت دارند تا سند ارزیابی عملکرد، پر شدهاند از واژههایی چون «تحول»، «پیشرفت» و «دستاورد» در حالی که چنین واژههایی را مدتهاست که مردم حس نکرده و بیشتر برای عموم جامعه این واژهها خندهدار است!
اما پرسش اصلی این است: آیا واقعاً کارنامه دولت در ذهن و زندگی مردم هم به همین زیبایی است؟ یا اینکه این ویژهنامهها تنها مصداق همان ضربالمثل مشهور است: «خود گویی و خود خندی، عجب مرد هنرمندی»؟!
رسانههای دولتی با پولی که از جیب مردم میگیرند، موظفاند عملکرد دولت را اطلاعرسانی کنند. این حداقل وظیفهای است که بر دوش آنهاست. اما وقتی تمام بودجه و انرژی صرف تعریف و تمجید میشود و جایی برای پرسشگری و نقد باقی نمیماند، آنچه به جامعه مخابره میشود چیزی جز یک تصویر بزکشده نیست. نتیجه چنین رویکردی هم روشن است: مردم فاصله بیشتری با روایت رسمی میگیرند و شکاف بیاعتمادی عمیقتر میشود.
یک سال گذشته، زندگی مردم سادهترین معیار برای سنجش موفقیت یا ناکامی دولت بوده است. مردم هر روز در بازار، در صف دارو، در جستوجوی شغل، یا در تحمل قبضهای نجومی انرژی و مسکن، کارنامه دولت را میبینند. آنها با پوست و استخوان، تورم، بیکاری و فشار معیشتی را لمس میکنند. آیا واقعاً ویژهنامههای دولتی میتوانند این تجربه زیستی را پاک کنند؟ آیا با چند گزارش تبلیغاتی میتوان بر واقعیتهای تلخ روزمره سرپوش گذاشت؟
مشکل اصلی این است که دولت چهاردهم از همان ابتدا وعده داد متفاوت باشد: وعده داد گوش شنوا داشته باشد، منتقد را دشمن نداند و نقد را فرصت ببیند. اما امروز، در نخستین سالگرد، صحنهای که پیش روی ماست، تفاوت چندانی با گذشته ندارد. همان رسانههای وابسته، همان تیترهای کلیشهای، همان گفتوگوهای فرمایشی. گویی هنوز کسی باور ندارد که جامعه ایران در عصر شبکههای اجتماعی زندگی میکند و مردم روایتهای واقعی را از هزار مسیر دیگر مییابند.
آیا بهتر نبود به جای این «خودگویی و خودخندی»، اجازه داده میشد رسانههای خصوصی و مستقل کارنامه دولت را بررسی کنند؟ مگر نه اینکه اعتماد عمومی دقیقاً از مسیر شفافیت و صداقت بازمیگردد؟ اگر دولت به عملکرد خود مطمئن است، چه نیازی به انحصار رسانهای دارد؟ چرا باید نگاههای متفاوت و حتی مخالف، در حاشیه رانده شوند؟
اتفاقاً در همین یک سال، اگر انصاف داشته باشیم، نقاط مثبتی هم قطعا وجود دارد؛ از تلاش برای بهبود و گفتوگوی سازنده در عرصه دیپلماسی و روابط خارجی گرفته تا اولویت دادن به عدالت اجتماعی و برخی اصلاحات اقتصادی و توجه به نخبگان و کارشناسان و… اما چرا باید این دستاوردها در انبوه تبلیغات یکجانبه بیاعتبار شوند؟ چرا نباید رسانههای مستقل بیایند و این تلاشها را در کنار ضعفها و ناکامیها بسنجند؟ اگر واقعاً دولت به عدالت و شفافیت باور دارد، باید بداند عدالت فقط در سفره مردم نیست؛ در توزیع فرصت برای نقد و گفتوگو هم معنا پیدا میکند.
تجربه نشان داده است دولتی که نقد را سانسور کند، در نهایت اسیر خطاهای خود خواهد شد. هیچ دولتی از پرسشگری صریح رسانههای آزاد زیان ندیده است؛ زیان زمانی آغاز میشود که همه چیز پشت پرده تبلیغات رنگی پنهان شود و روزی ناگهان واقعیت با تمام سنگینیاش بر سر مردم و حاکمان فرود آید.
یک سالگی دولت آقای پزشکیان باید فرصتی برای بازنگری باشد. بازنگری نه در تیترهای تکراری رسانههای رسمی، بلکه در سیاست رسانهای دولت باشد. اگر دولت واقعاً میخواهد اعتماد مردم را بازیابد، باید در عمل نشان دهد که از نقد نمیترسد، از گفتوگو با رسانههای منتقد فرار نمیکند و کارنامهاش را به داوری مردم و رسانههای مستقل میسپارد. در غیر این صورت، این ویژهنامهها چیزی جز کاغذها و تیترها و صفحات پرهزینه نخواهند بود؛ سالگرد دولت فرصتی است برای شنیدن صدای مردم، نه فرصتی برای شنیدن دوباره صدای خود.
دولت چهاردهم در آغاز دومین سال خدمت خود قرار دارد. فرصت همچنان باقی است تا این دولت راهی متفاوت از گذشتگان بپیماید؛ راهی که در آن، نقد به رسمیت شناخته شود، رسانهها آزادانه به تحلیل بپردازند و مردم خود را در آینه روایتهای چندصدایی ببینند. اگر چنین شود، شاید سالگردهای بعدی دولت، نه جشنهای رسمی در رسانههای دولتی، که جشنهای واقعی در دل مردم جامعه باشد.
«إِنَّ اللّهَ لا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتّى یُغَیِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ»
خداوند سرنوشت هیچ قومی را دگرگون نمیکند، مگر آنکه خودشان را دگرگون سازند. (رعد/۱۱)
مهدی احمدی / مدیرمسئول
