رئیسجمهور: توسعه کتابخانههای سیار باید متناسب با نیازهای مناطق باشد/ وزیر فرهنگ: کتاب کاغذی اصلیترین حلقه اتصال مخاطبان به فرهنگ مکتوب است
- شناسه خبر: 100291
- تاریخ و زمان ارسال: 24 آبان 1405 ساعت 17:28

هنرمندنیوز: به نقل از ادارهکل روابط عمومی و امور بینالملل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، آیین ویژه روز «کتاب، کتابخوانی و کتابدار» و بهرهبرداری از ۳۴ دستگاه خودرو کتابخانه عمومی سیار، با حضور مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، اعضای هیأت امنای نهاد، جمعی از استانداران، نمایندگان مجلس و مسئولان فرهنگی در ساختمان مرکزی این نهاد برگزار شد. پزشکیان در این مراسم ضمن تبریک هفته کتاب و قدردانی از تلاش کتابداران، نویسندگان، ناشران و فعالان حوزه کتاب، مطالعه را یکی از ضرورتهای زندگی فردی و اجتماعی دانست و اظهار کرد: برای پیمودن مسیر درست و دستیابی به عزت و سربلندی، باید بدانیم دیگران چه راهی را طی کردهاند، چگونه با مشکلات روبهرو شدهاند و چطور از موانع عبور کردهاند. این شناخت از طریق مطالعه و بهرهگیری از تجربههای ثبتشده در کتابها حاصل میشود. وی با اشاره به تأکید قرآن کریم بر مطالعه تاریخ و سرگذشت ملتها افزود: تجربههای بشری میتوانند راهنمای انسان در تصمیمگیری و مواجهه با مسائل باشند. مطالعه آثار مختلف، حتی در زمان کوتاه روزانه، به افراد کمک میکند مسائل را بهتر بشناسند و برای مشکلات راهحلهای مناسبتری بیابند.
مدیران بیش از دیگران به کتابخوانی نیاز دارند
رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت مطالعه در میان مدیران و مسئولان تصریح کرد: هر فرد باید متناسب با جایگاه و مسئولیت خود مطالعه کند. مدیران نیز باید بدانند چگونه میتوانند به مردم خدمت کنند و گرهی از مشکلات آنان بگشایند. نمیتوان مسئولیت پذیرفت، اما بدون شناخت تجربههای گذشته و بهرهگیری از دانش و آگاهی برای مسائل جامعه تصمیم گرفت. پزشکیان با اشاره به مشکلات معیشتی و اجتماعی کشور گفت: مسئولیت مدیران، حل مشکلات مردم است و این وظیفه بدون شناخت تجربههای نسلهای گذشته و بررسی مسیرهایی که دیگران پیمودهاند، بهدرستی انجام نخواهد شد. کتاب به انسان کمک میکند از محدودیتهای ذهنی خود عبور کند، مسائل را از زوایای مختلف ببیند و بر پایه دانش و تجربه تصمیم بگیرد.
کتاب؛ راهی برای عبور از خودمحوری
وی مطالعه را عاملی برای گسترش افق فکری انسان دانست و اظهار کرد: وقتی درباره آسمان، زمین، کهکشانها و عظمت جهان مطالعه میکنیم، به جایگاه کوچک خود در برابر گستره هستی پی میبریم. این شناخت میتواند غرور و خودبزرگبینی را کاهش دهد و به ما بیاموزد که نباید بر سر مسائل کوچک با یکدیگر درگیر شویم. پزشکیان همچنین با اشاره به آموزههای اخلاقی و اجتماعی شاهنامه افزود: در این اثر ارزشمند میتوان درسهای فراوانی درباره حرص، طمع، غرور و خودخواهی یافت. سرگذشت گذشتگان نشان میدهد کسانی که با مهربانی، گذشت و خدمت به مردم زندگی کردهاند، چه جایگاهی داشتهاند و افراد گرفتار خودخواهی و غرور با چه پیامدهایی روبهرو شدهاند.
مطالعه باید به اصلاح رفتار منجر شود
رئیسجمهور با تأکید بر اینکه کتاب صرفاً برای خواندن نیست، گفت: باید از کتاب درس بگیریم و آموختههای خود را در زندگی و رفتارمان اجرا کنیم. ممکن است فردی کتابهای بسیاری بخواند، اما همچنان دروغ بگوید، تهمت بزند یا به دیگران توهین کند. مطالعه زمانی به نتیجه میرسد که دانش و آگاهی در اخلاق، رفتار و سبک زندگی انسان اثر بگذارد. وی با اشاره به مفاهیم رحمت و مهربانی در قرآن کریم افزود: آموزههای دینی انسان را به گذشت و مهربانی دعوت میکنند و از کینه، نفرت و خودخواهی بازمیدارند. هدف از آموزش و آگاهی نیز رهایی انسان از نادانی و رسیدن به شناخت و اصلاح است. جامعه آگاه و سربلند، جامعهای است که دانش را در عمل به کار میگیرد.
توسعه کتابخانههای سیار متناسب با نیاز مناطق
پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت توسعه خدمات کتابخانههای سیار و توجه به نیازهای متفاوت مناطق کشور تأکید کرد و گفت: نیازهای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان در مناطق مختلف یکسان نیست. ممکن است در منطقهای موضوعات کشاورزی و در منطقهای دیگر مسائل صنعتی و تخصصی اولویت داشته باشد؛ بنابراین منابع کتابخانهای باید متناسب با نیاز مخاطبان انتخاب شوند. وی با قدردانی از کتابداران سیار که با حضور در شهرها و روستاها خدمات فرهنگی را در اختیار کودکان و خانوادهها قرار میدهند، این فعالیتها را در افزایش آگاهی و شکلگیری نگرش نسل آینده مؤثر دانست.
رئیسجمهور در پایان با اشاره به نقش معلمان و شیوه انتقال پیام در علاقهمند کردن مخاطبان به مطالعه اظهار کرد: نحوه معرفی و ارائه کتاب اهمیت زیادی دارد. بهجای تحمیل نظر و دستور دادن، باید فرصت مطالعه، تفکر و انتخاب آگاهانه را برای افراد فراهم کرد تا تغییر نگرش و رفتار از درون خود آنان آغاز شود.
وی تأکید کرد: باید کتابها و شیوه معرفی آنها بهگونهای باشد که کودکان و نوجوانان به مطالعه علاقهمند شوند و کتاب جایگاه واقعی خود را در زندگی آنان پیدا کند.

سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ: کتاب کاغذی همچنان اصلیترین حلقه اتصال مخاطبان به فرهنگ مکتوب است
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با اشاره به نتایج آخرین نظرسنجی حوزه کتاب، کتاب کاغذی را همچنان اصلیترین قالب مطالعه در کشور دانست و بر ضرورت حمایت از صنعت نشر، تقویت سبد فرهنگی خانوار و توسعه زیرساختهای کتابخوانی تأکید کرد. صالحی در این مراسم ضمن تبریک هفته کتاب به ناشران، نویسندگان، مترجمان، کتابفروشان و کتابداران، از تلاش فعالان عرصه فرهنگ مکتوب قدردانی کرد. وی همچنین با اشاره به جایگاه علمی علامه طباطبایی اظهار کرد: امسال در کنفرانس یونسکو برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ از این شخصیت برجسته علمی جهان یاد شده است و امیدواریم با همکاری ایران و جهان اسلام، نام ایشان در میان مشاهیر علمی جهان ثبت شود. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر نقش علامه طباطبایی در توسعه علوم اسلامی، فقدان رهبر شهید انقلاب اسلامی را ضایعهای بزرگ برای کشور و عرصه فرهنگ مکتوب دانست و از علاقه و دغدغه جدی ایشان نسبت به کتاب و کتابخوانی یاد کرد. وی با اشاره به تأکید رهبر شهید بر ترویج مطالعه گفت: ایشان فرموده بودند دغدغه من کتاب و کتابخوانی است و اگر لازم باشد روزانه یک ساعت برای کتابخوان شدن مردم صحبت کنم، حاضرم یک ساعت و نیم درباره این موضوع سخن بگویم. صالحی در ادامه با تشریح نتایج آخرین نظرسنجی حوزه کتاب درباره قالبهای مطالعاتی مخاطبان گفت: بر اساس این پیمایش، ۵۷.۸ درصد افراد کتاب کاغذی، ۱۲.۷ درصد کتاب الکترونیک، ۱۵.۲ درصد کتاب صوتی و ۱۴.۲ درصد هر سه قالب را مطالعه میکنند. وی افزود: این آمار نشان میدهد کتاب کاغذی همچنان اصلیترین حلقه اتصال مخاطبان به فرهنگ مکتوب کشور است و بخش عمده کتابخوانان، دانش و اطلاعات خود را از طریق این قالب دریافت میکنند. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین از اختصاص ۲۰ میلیون دلار ارز برای تأمین کاغذ مورد نیاز صنعت نشر با حمایت دولت چهاردهم و همکاری بانک مرکزی و وزارت صمت خبر داد و این اقدام را نشانه تداوم حمایت دولت از فرهنگ مکتوب، با وجود شرایط دشوار و نوسانات بازار کاغذ، عنوان کرد.
ضرورت تقویت سبد فرهنگی خانوار
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به کاهش میانگین خرید کتاب در کشور اظهار کرد: طبق نتایج نظرسنجی، میانگین خرید کتاب از ۱۱ جلد در سال گذشته به ۸.۶ جلد در سال جاری رسیده است. این کاهش ضرورت توجه بیشتر به وضعیت اقتصادی خانوادهها و حمایت دولت از سبد فرهنگی خانوار را نشان میدهد. وی همچنین اعلام کرد که ۱۲.۲ درصد پاسخگویان این نظرسنجی عضو کتابخانه هستند و با تأکید بر اهمیت دسترسی آسان به منابع مطالعاتی، از اقدامات نهاد کتابخانههای عمومی کشور در توسعه زیرساختهای کتابخوانی قدردانی کرد.
افزایش ۳۰۰ هزار مترمربع به فضای کتابخوانی کشور
صالحی با توجه به اقدامات انجامشده در حوزه توسعه کتابخانهها گفت: با افتتاح ۶۰ کتابخانه، ۲۵ هزار مترمربع به فضای کتابخوانی کشور افزوده شده است. همچنین با بهرهبرداری از ۳۴ کتابخانه سیار، تعداد کتابخانههای سیار کشور به ۱۱۶ باب رسیده است. وی در پایان با اشاره به ۳۰۰ پروژه کتابخانهای در آستانه تکمیل افزود: با بهرهبرداری از این پروژهها، ۳۰۰ هزار مترمربع به فضای کتابخوانی کشور اضافه خواهد شد؛ اقدامی که میتواند نقش مؤثری در گسترش دسترسی عمومی به کتاب و تقویت فرهنگ مطالعه در مناطق مختلف کشور داشته باشد.

دبیرکل نهاد: رویکرد اصلی نهاد، افزایش ظرفیت کتابخانههای سیار
آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، با تأکید بر تحول در مأموریت کتابخانههای عمومی گفت: جهتگیری اصلی نهاد، گذار از الگوی «کتابخانهمحور» به الگوی «جامعهمحور» بوده است؛ رویکردی که بر اساس آن، کتابخانه فراتر از محل نگهداری و امانت کتاب، به نهادی اجتماعی و فرهنگی برای پاسخگویی به نیازهای جامعه تبدیل میشود. نظربلند در آیین ویژه روز «کتاب، کتابخوانی و کتابدار» و بهرهبرداری از ۳۴ دستگاه خودرو کتابخانه عمومی سیار، با گرامیداشت یاد و نام رهبر شهید انقلاب اظهار کرد: انس عمیق و مستمر ایشان با کتاب و گستره مطالعاتشان در حوزههای ادبیات، شعر، تاریخ و اندیشه، از ویژگیهای برجسته شخصیت علمی و فرهنگی ایشان بود. این نگاه برای نهاد کتابخانههای عمومی کشور پیامی روشن دارد؛ کتاب باید در متن زندگی جامعه حضور داشته باشد و کتابخوانی به بخشی از زیست فرهنگی مردم تبدیل شود. وی با اشاره به عملکرد نهاد طی ۲۲ ماه گذشته افزود: تلاش شده است ظرفیت کتابخانههای عمومی به فرصتهایی واقعی و اثرگذار تبدیل شود. در این مسیر، توسعه عادلانه خدمات و توجه ویژه به مناطق کمبرخوردار در اولویت قرار گرفته است؛ چراکه دسترسی به کتاب، دانش و فرصتهای یادگیری نباید تابع محل زندگی یا وضعیت اقتصادی افراد باشد.
افزایش ظرفیت کتابخانههای سیار کشور
دبیرکل نهاد، توسعه کتابخانههای سیار را یکی از مهمترین جلوههای این رویکرد دانست و گفت: در دیماه ۱۴۰۳، نهاد ۵۷ کتابخانه عمومی سیار در اختیار داشت که با افزودن ۲۵ دستگاه طی ۲۲ ماه گذشته و بهرهبرداری از ۳۴ دستگاه جدید، تعداد آنها به ۱۱۶ دستگاه رسیده است.نظربلند ادامه داد: با این اقدام، جمعیت تحت پوشش خدمات کتابخانههای سیار از سه میلیون و ۴۵ هزار نفر به حدود ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر افزایش یافته و همه استانهای کشور از این خدمات بهرهمند شدهاند.وی همچنین با اشاره به توسعه شبکه خدمات کتابخانهای کشور اظهار کرد: تعداد نقاط خدمت کتابخانهای از ۴۲۲۹ نقطه در سال گذشته به ۴۴۹۶ نقطه رسیده و با استقرار کتابخانههای سیار جدید به ۴۷۷۵ نقطه افزایش خواهد یافت؛ رشدی حدود ۱۳ درصد نسبت به سال گذشته و ۲۲ درصد در دولت چهاردهم.
توسعه فضاها و ارتقای کیفیت خدمات
دبیرکل نهاد با اشاره به اقدامات عمرانی و زیرساختی گفت: طی ۲۲ ماه گذشته، ۷۰ کتابخانه جدید با زیربنای بیش از ۲۵ هزار مترمربع افتتاح شده و ۶۳ کتابخانه با زیربنایی بالغ بر ۷۰ هزار مترمربع بازطراحی شدهاند.وی افزود: در کنار توسعه فضاهای فیزیکی، تقویت منابع کتابخانهای و گسترش برنامههای فرهنگی، آموزشی و ترویجی نیز دنبال شده است تا کتابخانهها به محیطهایی پویا برای مطالعه، گفتوگو، یادگیری، خلاقیت و مشارکت اجتماعی تبدیل شوند.
ضرورت حمایت پایدار از کتابخانهها و کتابداران
نظربلند تداوم این مسیر را نیازمند حمایت دولت و سایر ارکان حاکمیت دانست و سه اولویت اساسی را مطرح کرد: تأمین منابع مالی پایدار و متنوع، استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی دستگاههای اجرایی و بنگاههای اقتصادی برای توسعه و تجهیز کتابخانهها و تقویت حمایتهای مادی و معنوی از کتابداران و نیروی انسانی نهاد. وی تأکید کرد: کتابداران مهمترین حلقه ارتباط کتابخانه با جامعه و پیشران اصلی تحقق تحول در این مجموعه هستند و هیچ تحول پایداری بدون توجه به سرمایه انسانی محقق نخواهد شد. دبیرکل نهاد در پایان با اشاره به نقش کتابخانههای عمومی در حفظ پیوند نسلهای امروز و آینده با میراث فکری، تاریخی و تمدنی ایران خاطرنشان کرد: توسعه کتابخانههای عمومی صرفاً گسترش یک خدمت فرهنگی نیست، بلکه سرمایهگذاری برای تقویت بنیانهای فرهنگی و اجتماعی و ارتقای تابآوری ملی است. جامعهای که از ریشههای تاریخی و سرمایه فرهنگی خود آگاهی دارد و از قدرت تحلیل و تشخیص برخوردار است، در مواجهه با بحرانها ظرفیت بیشتری برای همبستگی، ایستادگی و بازسازی خواهد داشت.
۳۴ کتابخانه سیار راهی ۲۴ استان کشور شدند
همزمان با آغاز سیوچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، «کاروان همخوان»، متشکل از ۳۴ خودرو کتابخانه عمومی سیار، با حضور رئیسجمهور به بهرهبرداری رسید. «کاروان همخوان»، پس از حرکت در خیابانهای شهر تهران و عبور از مسیرهای منتهی به برج میلاد، برای آغاز خدمترسانی به ۲۴ استان، راهی میشوند. آیین بهرهبردازی از ۳۴ خودرو کتابخانه عمومی سیار، با هدف گسترش عدالت فرهنگی و توسعه دسترسی به خدمات کتابخانهای در مناطق کمبرخوردار و فاقد کتابخانه، با حضور مسعود پزشکیان؛ رئیسجمهور، سید عباس صالحی؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور و جمعی از مسئولان فرهنگی کشور، در میدان مشق، برگزار شد. این ۳۴ کتابخانه عمومی سیار به ۲۴ استان کشور اختصاص دارند. ۶ استان یوشهر، چهارمحال و بختیاری، قم، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان و لرستان، برای نخستینبار صاحب کتابخانه سیار شدند. با تخصیص کتابخانه سیار به این ۶ استان، همه استانهای کشور دارای کتابخانه سیار شدند.
برگزیدگان دومین دوره جایزه ملی «همخوان» معرفی شدند
همزمان با آیین روز «کتاب، کتابخوانی و کتابدار» برگزیدگان و شایستگان تقدیر دومین دوره رویداد ملی «همخوان؛ جایزه کتابخانه عمومی ایران» با حضور رئیسجمهور معرفی و تجلیل شدند.
خبرنگار: ندا رضائی بدر
