مطالعه کنید | برشی از مقاله سقوط سینما در گذار از پست مدرنیسم

هنرمندنیوز: حتی در برخی فیلم‌های پرهزینه و محبوب امروز نیز می‌توان نشانه‌هایی از این پراکندگی دید.
در فیلم‌هایی مانند Avengers: Endgame»» گروه بزرگی از شخصیت‌ها برای نجات جهان گرد هم می‌آیند، اما روایت بیش از آنکه بر یک هدف مشترک متمرکز باشد، میان داستان‌های فردی شخصیت‌ها تقسیم می‌شود. هر قهرمان با بحران شخصی خود درگیر است و انسجام کامل گروهی کمتر دیده می‌شود.
در کنار این تحولات، خودآگاهی سینمای معاصر نیز نقش مهمی در تغییر مفهوم قهرمان داشته است. بسیاری از فیلم‌ها با طنز، ارجاع‌های بینامتنی یا بازی با قواعد ژانری، به نوعی فاصله‌گذاری دست می‌زنند. در چنین فضایی، اسطوره قهرمان نیز اغلب به موضوع شوخی یا بازنگری تبدیل می‌شود.
در نتیجه، سینمای امروز اغلب جهانی را به تصویر می‌کشد که در آن مرکزیت قدرت و معنا تضعیف شده است. روایت‌ها چندپاره‌اند، شخصیت‌ها دچار تردید و سردرگمی‌اند و کنش‌ها همیشه به نتیجه‌ای قطعی نمی‌رسند. قهرمان دیگر آن شخصیت مطمئن و تعیین‌کننده گذشته نیست؛ او بیشتر انسانی معمولی است که در برابر نیروهای بزرگ‌تر از خود قرار دارد.
به همین دلیل برخی منتقدان از «عصر پساقهرمانی» در سینما سخن می‌گویند. عصری که در آن داستان‌ها کمتر حول یک منجی یا قهرمان مرکزی شکل می‌گیرند و بیشتر بر تجربه‌های پراکنده انسان در جهانی پیچیده تمرکز دارند.
این تحول البته به معنای پایان کامل قهرمان در سینما نیست. هنوز هم بسیاری از فیلم‌ها از الگوهای کلاسیک استفاده می‌کنند و مخاطبان همچنان به داستان‌های قهرمانانه علاقه دارند. با این حال، تصویر قهرمان امروز پیچیده‌تر و شکننده‌تر از گذشته است. قهرمان معاصر اغلب انسانی است که بیش از آنکه جهان را نجات دهد، در تلاش است جایگاه خود را در جهانی نامطمئن پیدا کند.
شاید همین تغییر، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های دگرگونی روایت در سینمای معاصر باشد؛ سینمایی که دیگر کمتر به اسطوره‌های ساده باور دارد و بیشتر به پیچیدگی و ابهام تجربه انسانی توجه می‌کند.

برشی از مقاله سقوط سینما در گذار از پست مدرنیسم
ویرایش شده برای چاپ در نشریات
روزبه روحی پور
۱ تیر ۱۴۰۵